Bütçe Nedir?

Bu yazıyı paylaş

Tweet It! Facebook
Kobitek Takip Servisi
Bütçe Nedir?

Yılın tamda bu zamanları iletişimde olduğunuz bir çok yöneticiden aynı konuyu duyarsınız : Bütçe. Bütçe hazırlıkları her dönem için sancılı geçen bir süreçtir.

Özellikle yeni kurulan ya da uzun seneler yaşamını sürdürdüğü halde kurum kültürü oturmamış şirketler için. Bu iki modelde de tahminler/öngörüler eldeki verilerin azlığından dolayı daha zor olacaktır.

Bu yazımda, detaylara girmeden öncelikle Bütçe Nedir ? konusuna bir açıklık getirmek gerektiğine inanıyorum. Sonrasında ise bütçeleme yaklaşımları nelerdir ve bütçe hazırlanırken neleri göz önünde bulundurmak gerekir bunladan bahsedeceğim.

Bütçe : İşletmelerin gelecek dönemleri adına yol gösterici olan eylem planlarıdır. Kurumlar/departmanlar hedefleri doğrultusunda bu eylem planını gerçekleştirirler ve finansal sonuçlarına göre aksiyon alırlar. Bütçe eylemlerin topluluğudur ancak iş planları ile karıştırılmamalıdır. İş planları, onaylanmış bütçelerin yönetiminin gerçekleşmesi aşamasında devreye giren aksiyonlardır.

Neden Bütçe Yapmalıyız ?

Bütçe, her şeyden önce sizin yol haritanızdır. Yola çıkmadan öncesinde karşılaşabileceğiniz riskleri ön görmenizi sağlar, olabildiğince kontrollü gitmenize yardımcı olur.

Finansal büyüme hedeflerinizi önünüze net olarak çıkartır. Bu hedeflere ulaşmak için kurumunuzu detaylı incelemenize sebep olur. Böylelikle hedefe ulaşmak için eksiklerinizi görür ve bu doğrultuda geliştirmeler yaparsınız. Örneğin amacınız doğrultusunda tekni alt yapınızı geliştirmeniz gerekiyorsa yatırımını bu yönde yaparsınız. Buna paralel olarak o alt yapıyı yönetebilecek ve kullanacak personel yatırımı veya personelinize bu yönde eğitim yatırımı yaparsınız.

Kurumlar, departmanlar bazında bütçeleme yaparlar ve sonrasında ana hedefleri doğrultusunda tüm bu bütçeyi tek bir çatı altında birleştirirler. Bu sayede departmanların her biri kurumun ana hedefini özümsemiş olur. Böylelikle daha düzenli bir organizasyon işleyişi sağlayacaklardır.

Bütçe hazırlıkları aşamasında her departman hedeflerine ulaşmanın bir çok yolunu sorgular. Böylelikle strateji anlamında kendilerini geliştirirler. Bütçe dönemi içerisinde sapmalar gerçekleşirse hızlıca müdahale edip alternatif strateji üretmeleri daha kolay olacaktır.

Bütçe Hangi Bileşenlerden Oluşur ?

Her işin başında olduğu/olması gerektiği gibi öncelikle hedef belirlenmelidir. Nereye gidileceği bilmeden gitmek anlamlı değildir, her şeyden önce ölçümlenemez. Ortada başarı kriterinden söz edilemez.

Hedefler doğrultusunda hazırlanan bütçe yönetimden onay almalıdır. Sonrasında en üst yönetimden departmanlara hatta bireylere kadar benimsetilmeli. Süre gelen bütçe dönemi içerisinde yönetim en başta çizgiden çok uzaklaşmamalı. Elbette sektörün dinamiklerine göre hızlı aksiyon almalı.

Bütçe kesinlikle alternatifsiz olmaması gereken bir yapı. Mutlaka karar verilene kadar birden çok alternatif bütçe yapılmalı. Yazımın başında da belirttiğim gibi alternatif hazırlamak sizleri ve departmanınızı geliştirecek bir unsur.

Bütçeler yapılan iş planları doğrultusunda harcanır ve kontrol edilirler. Yani bütçenizi yaparken iş planlarınızı da hazırlamanız gerekir. İş planları bir nevi bütçenin sağlamasıdır.

Bütçe Çeşitleri

Temel olarak bakıldığında 4 farklı bütçe türünden söz edebiliriz. Bunlardan ilki İşletme Bütçesidir. Dönem olarak genelde yıllık yapılır. Günlük giderler ve dönem içerisindeki harcamaları baz alarak hazırlanır. Genelde hedef üst yönetimce belirlenip departmanlara dağıtılır.

Yatırım bütçeleri ise çok daha uzun zaman dilimlerini kapsar. Kurumun hedefleri doğrultusunda büyüme sürecinde ön gördüğü alımlara yöneliktir. Alınacak olan demirbaş, hizmet v. Yatırımların geri dönüşlerine göre hesaplanır.

Cari bütçeler hali hazırda faaliyetlerini sürdüren firmaların kendi yatırım ve büyüme verilerine göre hazırlanan bütçelerdir. Kurumun elinde bulunan finansal değerlen incelenir. Sonrasında büyüme için ön gördüğü harcamalar ile karşılaştırılır. Ne kadarını şirket kendi sermayesince karşılayabiliyor ne kadarını farklı finansal araçlarla ve risksiz olarak karşılayabilir bu kriterler incelenir. Aslında şirketin nakit döngüsünü de ortaya koyacak bütçelemedir.

Ana bütçe olarak tanımlanan bütçe aslen tüm departmanların kendi bütçelerini yaptıktan sonrasında kurumun tüm bu bütçeleri hedefleri doğrultusunda tek bir çatıda toplamasına verilen isimdir.

Bütçe türümüze karar verdikten sonrasında gerçekleştirmek için önümüzde bir aşama daha var o da bütçeleme hazırlıkları.

Bütçeleme Çeşitleri

En çok kullanılan bütçeleme çeşidi özellikle de ülkemiz için Geleneksel Bütçelemedir. Bir yıllık bir süreyi kapsar ve genelden departmanlara göre dağılır. Bir önceki yılın finansal verileri üzerinden öngörüler yapılarak hazırlanır. Tercih edilmesinin en büyük nedeni de aslında departmanlar ve ana bütçe ile arasında kolayca koordinasyon sağlanmasıdır. Ancak yeni ekonominin getirdiği dinamikler doğrultusunda bir yıl çok uzun bir süre ve kurumlar alternatif bütçeleme modelleri kullanmaya başlıyorlar. Gerek global ekonomik krizler gerekse politik değişimler bütçelerinde bu dinamizme uymasını gerektiriyor.

Sıfır tabanlı bütçeleme ise bir önceki yıl verilerini tamamen göz ardı ederek gelecek bütçe dönemi hedefleri doğrultusunda hazırlanan bütçeleme modelidir. Bu tür bütçelemeyi firmalar maliyetlerini çok sıkı kontrol etmek istedikleri dönemlerde devreye alırlar.

Faaliyet bazlı bütçeler ise finansal faaliyetlerin öngörüleri üzerine hazırlanan bütçeleme metotlarıdır. Baz alınan faaliyettir. Bu çerçevede ön görülen gelirler ve bunlara ulaşmak için harcanacak giderler incelenir.

Aslına bakarsanız daha bir çok bütçeleme modeli var. Yazıyı yazarken yaptığım araştırmada karşıma çıkan modellerden birinden daha söz etmek istiyorum. Aslında belli dönemlerden benzer bir mantığı uyguladığım olsa da adını ve detaylarını bilmiyormuşum onu gördüm : Kaizen metodolojisi. 70?lerin başında Japonlar tarafından geliştirilen bütçeleme metodolojisi. ?Kai? ve ?Zen? köklerinden türetilmiş ve iyiye doğru değişim anlamına gelen bir kelime. Gelen itibariyle bütçeyi tek ve büyük bir parça görmek yerine daha küçük birimler halinde ele alıyor. Sorunu parçalayıp çözmekte ve sonrasında bütüne yaymakta buluyor. Adından da anlaşılacağı üzere sürekli iyileştirmeyi ön gören bir bütçeleme modeli. İyileştirme yaparken hep daha az maliyetle nasıl daha iyiyi verebilirim konusuna odaklanıyor. Bu nedenle de diğer alternatiflere göre çok daha dinamik.

Bütçe Hazırlık Süreçleri

Öncelikli olarak bütçenin hedefi saptanmalıdır. Bütçe hedefinden kastettiğim dönemi sonucunda ulaşılacak finansal hedefler ve büyüme oranları.

Öngörülerde bulunulması gerekiyor. Tabi ki tüm bu öngörüleri de bir takım deneyimler ve raporlarla desteklemeniz lazım.

Satış tahminlerinde bulunun. Gerek geçmiş dönem verilerini baz alın gerekse sektörünüzün gelecek dönemde ne kadar büyüyeceğine göre pazar payı tahminleriniz olsun. Tüm bunların yanı sıra kurum olarak ne kadar büyümeyi ön gördüğünüzü belirleyin. Buna paralel olarak personel/dış hizmet alımlarınızdaki artışları saptayın. Potansiyel müşteri ve pazarları araştırın.

En önemsediğim ve yazımda bir iki kere bahsettiğim şey; alternatif bütçeler üzerinde çalışın. Bu çalışmalarınızı olabildiğince farklı departmandaki yöneticilerle paylaşıp fikir alışverişinde bulunun. Bu size çok fazla yönetim becerisi ve sorunlarla mücadele yetisi katacaktır. Bununda ötesinde karar verme yolunda olduğunuz bütçeniz üzerinde optimizasyon yapmanıza da yardımcı olur.

Alternatifler arasından kısa listenizi oluşturun bunu üst yönetimle paylaşın. Eğer farklı sektörlerde benzer sorumluluklar taşıyan yönetici arkadaşlarınız varsa kesinlikle paylaşmaktan, fikirlerini almaktan çekinmeyin. Tüm bunları yaptıktan sonra en doğru bütçeye karar verin. Ama asla değişime karşı gelmeyin.

Tüm bu hazırlıklar sonrasında bütçenizi üst yönetime sunup onayınızı alın. Süreç bunla bitmiyor aslında tam da bundan sonrasında başlıyor. Hazırlamış olduğunuz bütçeyi kontrol etmek ve planla doğru orantılı harcamak önemli olan kısım. Bütçeyi yönetme aşamasında önerim Balanced Scorecard (Kurumsal Karne) metodolojisini tercih etmeniz olacaktır.

ücretsiz hizmetlerimizden faydalanmak için üye olun
19846 kere okundu

Etiketler: bütçe

Okan Barlas

Bir çok portal ve web sitesinde Proje Koordinatörlüğü yapan Okan Barlas geçtiğimiz yılların en çok ziyaret edilen bilişim sitelerinden olan Turk MCSE (www.turkmcse.com) ve Csharpnedir.com Projelerinin de Koordinatörlüğünü yapmıştır. Turk MCSE Projenin kapatılması sonrasında aynı ekiple uzun çalışmalar sonrasında yayın hayatına başlayan Turk Sertifika Porjesinde de aynı görevle yer almaktadır.

Microsoft’un Yazılım Geliştiriciler Grubuna ait olan Web Sitesi Yazgelistir.com (www.yazgelistir.com) projesinde yazar olarak görev aldı.
Yine Microsoft’un Akademisyen ve Proje Öğrencilerine yönelik olan Projesi MS Akademik’de (www.msakademik.net) Sertiikasyon Bölümü Editörlüğü Okan Barlas’a verilmiştir.

Milliyet Internet / Bilişim editörlüğü görevinide bir dönem üstlenen Barlas, Türkiye Bilişim Sektörünün en büyük yayın grubu olan Vogel Yayıncılık bünyesindeki Windows & .Net Magazine Türkiye dergisinde de kendisine ait Sertifikasyon & Kariyer bölümünde yazarlık yapmaktadır. Yine PC Magazine / Türkiye dergisinde Teknovizyon adlı köşesinde güncel bilişim konuları hakkındaki yazılarını okuyucuları ile paylaşmaktadır.

Kendisi tarafından geliştirilen Bilişim Kütüphanesi sosyal sorumluluk projesi bu gün halen www.bilisimkitapligi.com adresinde yayınına devam etmekte ve insanları bilişim kitapları ile buluşturmakta.

Türkiye Bilişim Derneği bünyesinde bulunan TBD-Genç oluşumunda Teknik Danışman olarak görev aldı. YESAM ve Microsoft INETA MEA derneklerinin de kurucu üyesidir.
Özel bir yazılım şirketi bünyesinde İnternet Teknolojileri ve Yazılım Departmanında Proje Yöneticisi olarak başladığı iş hayatına sırasıyla Netron ve Bilge Adam gibi sektör liderleri firmalarda yönetici görevleri ile devam ettirdi. Aktif İleti ve grup şirketlerinin E-Business Manager’ı olarak iş hayatını sürdürken, 2008 yılı sonunda Türkiye’nin ilk çok uluslu projesi olan Pronected Business Networking projesine yatırım yapılmasını sağlamıştır.Bir çok Internet projesinde yer almış ve yatırım danışmanlığı yapmış olan Barlas, Merkez Şirketler Grubu bünyesinde CIO olarak çalışma hayatına devam ediyor.

info@okanbarlas.com
www.okanbarlas.com

yazarın diğer yazıları için tıklayın

Bu Kategorideki Diğer Yazılar

İşletmelerde Total Risk Yönetimi (ERM)
Artık Büyük Balık Küçük Balığı değil, Hızlı Balık Yavaş Balığı yutuyor-2
Dijital Dönüşüm Çağında Kobiler Ne Durumda?
Linkedln Nasıl Kullanılmalı?
Aşk Yönetimi
Neden İş Dünyasında Kar Hep Güvendiğiniz Dağlara Yağıyor?
Enflasyonun sonuçları
Pazarlamadan insan haklarına dek her alanda karşımıza çıkan zor bir kavram: Kişisel Veriler
Yönetim Kurulu Üyeleri Kriz Ortamında Risk Yönetimine Ağırlık Verecek
Sermaye, Sadece Nakit Para Değildir!
Fuar Standı Nasıl Olmalı?
PARETO Prensibi ve Referans Mallar
Yönetim Stratejilerinde Kişisel Problemlere Bakış Açısı ve Yaklaşım Tarzı
Şikayet Yönetimi
Patron Nasıl Yönetilir?

BİLİŞİM VE TEKNOLOJİ

DIŞ TİCARET

Yurtdışı KOBI Kredileri

Yurtdışı KOBI Kredileri

Bankalar yurt dışı mali piyasalardan veya Uluslararası kuruluşlardan gerek borçlu gerekse Türkiye Cumhuriyeti garantörlüğünde aracı banka sıfatı ile temin edilen orta ve uzun vadeli yabancı kaynakların yatırımcı firmalara kullandırılmasına aracılık etmektedir.

OFİS VE İNSAN

Türkiye’nin istihdamına online alım ve başvurular yön veriyor!

Türkiye’nin istihdamına online alım ve başvurular yön veriyor!

İşverenlerin yüzde 97’si iş ve insan kaynakları sitelerinde eleman arıyor. İş arayanlar arasında İK sitelerinin tercih edilme oranı ise yüzde 83.

Zor İnsanlarla Nasıl Başa Çıkılır?

Zor İnsanlarla Nasıl Başa Çıkılır?

İnsan sosyal bir varlıktır. Toplumdaki varlığını sürdürebilmek için de kullandığı en etkili kanal "iletişim"dir.

İŞ DÜNYASI

Kurum İçi İletişim ve Motivasyon Çalıştayları

Kurum İçi İletişim ve Motivasyon Çalıştayları

İletişim deyince, aklınıza hemen "karşılıklı veya kişisel olarak sözlü, sözsüz (jestler - mimikler - beden dili), yazılı, görsel veya kitle iletişim araçlarıyla yapılan her türlü haber, bilgi, ilgi, duygu ve düşünce akışıdır" tanımlamasının geldiğini biliyorum.

HUKUK / MUHASEBE

Yeni Türk Ticaret Kanununda işte bunlar var

Yeni Türk Ticaret Kanununda işte bunlar var

Yeni Türk Ticaret Kanununun getirdiği değişikliklere hızlı bakış

KOBİMOBİL

Krizde Satış Geliştirme

Faruk Şener ile Ekonomik Kriz Yönetimi