Sınai Maliyet Nedir, Nasıl Hesap Edilir?

Sınai maliyet, üretim tesisi, fabrika vb yerlerde, kar, pazarlama, satış ve vergi unsurlarını dahil etmeden, sadece üretim ve ürün ağacı(ürünü oluşturan birleşenler ve aşamalar) dikkate alınarak yapılan birim veya parti miktarı maliyet hesabıdır.

Küçük işletme ve imal yerlerinde, çekirdekten gelen yatırımcı veya iş sahiplen için hesap etmeyi sevdiklerini, yurtdışı müşteri pazarlıklarında bizzat bu hesabı yapmayı sevdiklerini biliyorum. Ancak şahit olduğum sınai maliyet hesapları ya çok basit ya da gerçek birleşenleri içermiyor. Dolayısı ile, bir fiyat tekliflerinde doğru bir rakam çoğu zaman elde edilemiyor. Sonradan kar-zarar hesaplarında ve muhasebe destekli maliyet hesaplarında karların çok düşük çıktığı, kar edilmediği hatta zararına satış yapıldığı da görülmektedir. Düzgün, gerçekçi ve güvenilir bir sınai maliyet şablonu nasıl hazırlanır değinelim.

Sınai Maliyet Tablosu Şablon

Bu tablo excel veya başka bir program (ERP yazılımı kullanılıyor ise bu modül zaten var olabilir) vasıtası ile hazırlanabilir. Excel’de oluşturulacak tabloda var olması gereken unsurlar:

• Baz alınan döviz kuru
• Girdi hammaddeler ve yarı mamuller miktarı (birim ürün için sarf miktarı)
• Girdi hammaddeler ve yarı mamullerin fire miktarı ve bedelleri(birim ürün bazında)
• Girdi hammaddeler ve yarı mamuller bedelleri (birim ürün için beher ederleri)
• Birim için kullanılan yardımcı malzemeler miktarı ve ederi
• Birim için kullanılan yardımcı malzemeler fire miktarı ve ederi
• Birim ürün için harcanan enerji, yakıt, su, elektrik, gaz vb miktar ve ederi (ölçümlü)
• Birim ürün ve depolama için ayrı ayrı gerekli işçilik miktarı ve ederi
• Navlunlar
• Nakliye fireleri miktarları ve ederleri (satın alınan hammadde yarı mamul ve sarf malzemelerinin nakliyesi bize aitse)
• Kullanılan ambalaj malzemeleri miktarı, ederi ile firelerin miktarı ve ederi.

Mümkün ise şablonu, toplam maliyet içindeki yüzde oranını gösterir ayrı bir sütunda dahil ederek hazırlamakta fayda olacaktır.

Doğru Bir Sınai Maliyet Ne Kazandırır?

Toplamda TL olarak elde edilecek maliyet, o günün kuruna bölündüğünde döviz cinsinden maliyet elde edeceksiniz. Bu da müşteriye, üzerine kar ekleyerek teklif edeceğiniz rakamı verecektir.

Dikkat edilir ise döviz paydası ne kadar büyük ise, döviz cinsinden maliyet o kadar düşük çıkacaktır. İhracatçının orta yükseklikte veya yüksek döviz kuru tercih etmesinin sebebi budur. Önemli nokta ise, sınai maliyetteki kalemlerin TL olarak yerli girdiler olmasıdır. İthal hammadde veya yardımcı malzemeler, sarflar maliyetinizin düşük çıkmasını engeller.

Bazı sektörler, ki bunlar tarım,balıkçılık,mobilya,tekstil, hayvancılık, yüksek oranda yerli girdi kullanan metal sanayi gibi sektörler doğası gereği yüksek kurla düşük maliyet hesabı yapabilirler. Yurtdışı piyasalarda rekabetçi olurlar. İthal girdi kalemleri sınai maliyet tablosunda aslan payını alan sektörlerde daha az rekabet edebilir konuma düşerler.

Unutmayalım, yerli girdi kullanımı ve doğru sınai maliyet hesabı, arzu edilen karların yapılmasını sağlar, daha sağlıklı bir finansal yapı, bu da sürdürülebilir üretim ve bütçenin temellerini oluşturur.