Üretiyoruz, Satıyoruz, Tahsil Ediyoruz Ama Para Kazanamıyoruz

Daha önceki “maliyet” ve “kârlılık” yazılarımı okuyanlar hatırlayacaktır, sırf satışa, sırf üretime, sırf kârlılığa yönelmek aldatıcıdır. “Sürümden kazanırız” “Ürünlere zam yaparız” “Kurum içinde kısıntılara gideriz” çözüm getirmeyecek nafile arayışlar, bunun yerine nedenleri ve ne içinleri ile çıkış noktasını gözden geçirelim, her şey berraklaşacak:

Ölçek Ekonomisi Yanılgısı

Bir işletme, üretim miktarlarını arttırdıkça birim başına düşen ortalama maliyet azalır. Miktar-Maliyet Düşüşü “Ölçek ekonomisi” ile açıklanır. Ölçek ekonomisine en iyi örnek Çinli çakmak üreticileridir. 15 sente mal edilen çakmaklar milyonlarcadır ve maliyetini kurtarıp kâr ettirir, böylece bu sektöre girmek isteyen kuruluşların o hacimleri yakalaması uzun süreceğinden, potansiyel rakipleri için de caydırıcı olur. Sabit maliyetler miktara yayılır, toplu tedarik avantajı sağlanır, işgücünde uzmanlaşma artar vb… ancak maliyetlerin düşüşünde bir kırılma noktası vardır ve düşüş sürekli devam etmez. Bunun yanılgısına bizden bir örnek verelim: Tekstil fasoncuları… sanıldı ki yüksek sayılar ve müşteri sürekliliği sektörü ayakta tutar. Maalesef müşteri aynı kalitede daha hesaplısını bulursa mevcut tedarikçiyi terk eder. Hem bu hem de makale konusu maliyet noktası yüzünden tekstilde fason, darbe aldı. Maliyet noktasını bir grafikle izah eder isek maliyet düşüşü bir hacimden sonra hız kesecektir.

Geçmişte karşılaştığım bilançoları hatırlayınca en büyük maliyet kalemlerinin “işgücü” ve “hammadde” olduğunu söyleyebilirim. Kabaca toplam maliyetin yüzde seksenini oluştururlar. Hemen bilançolardan bakabilirsiniz, şaşmayacaktır. Öyle ise, zaman çerçevesinde, bunlardan en verimli şekilde yararlanmak hayati önem taşımaktadır.

Değişken Maliyet

Değişken maliyet üretim arttıkça artan, azaldıkça azalan maliyettir. Sabit maliyet herhangi bir üretim/hizmet faaliyeti olmasa da üstlenilen işletme giderleridir. Her iki maliyetin toplamı da, değişken maliyet marifeti ile, yukarıda anlatılan miktar artışı neticesinde, önce düşer sonra artar. Sebebi ise yapının büyüme sınırlarını aşması ve kontrol güçlüğüne bağlı ataletsizliktir. Hacme bağlı maliyet düşme sınırından sonra başka bir önlem devreye alınmalıdır, bundan yazının sonunda bahsedeceğim. İşte tek ölçeklendirerek maliyetleri düşüremezsiniz. Çok satış, çok üretim de çok maliyeti tetikleyecektir. Peki, hem üretip, hem satıp, hem tahsil edip nasıl kârlı olacağız?

“Yalın Yönetim” Lean Metotları ve Sürekli İyileştirme Ne Vaat Ediyor?

Satış ve üretimi bir noktaya kadar körüklemek doğru bir hareket, ancak maliyeti düşürmek için ilk akla gelen işletme/kurum içinde kısıtlamalara, kesintilere, tasarruf tedbirlerine gitmek yanlış yaklaşımdır. Gelir ile gider makasının açılması gerekmektedir. Doğru aksiyon ise: Temel ihtiyaçlardan kesinti yapmadan, süreçlerin sürekli geliştirilmesi ve iyileştirilmesi, verimli çalışma, firenin azaltılması, performansa dayalı yönetim, maliyetlerin kontrollü düşürülmesidir. Bunu sağlayacak olan ise yalın yönetim “lean metotları”nın uygulanması ve sürekliliğidir.

Sanayi devrimi ile gündeme gelen basit uygulamalar gelişerek, özellikle 19. yüzyıl başı seri üretime geçiş (Ford T modeli seri araba üretiminin başlaması ile) ayrıca II. Dünya Savaşı süresinde ve ertesinde kaynak ve operasyon optimizasyonu ile hız kazanmıştır. Günümüzde karma teknikler ile özellikle 60'lı yıllardan sonra Japon üretim (Toyota) ve gelişim teknikleri ile bugünlere ulaşılmıştır. Ofis içinde yapılacaklar ise, görev tanımı çerçevesinde ve planlanan sürede, önceden hazırlanmış ve tanımlanmış protokolleri ve yönergeleri kullanarak işleri tam ve doğru şekilde tamamlamayı gerektirir.

Günümüz şartlarında, artık üretim yapan veya hizmet veren işletmelerin yalın yönetim tekniklerini benimseyip uygulaması şart olmuştur. Aksi halde statik bakış açısı ile kârlılık ve para kazanma çok uzaklarda görünüyor.

Kaynakça

*The Dynamics of Industrial Capitalism - Chandler Jr. Alfred D.

*The Visible Hand - Alfred D.

*Microeconomics Theory - Carlton & Perloff

*The Toyota Way - Jeffrey Liker

*Lean Thinking - James P. Womack & Daniel T. Jones

*Danışmanlık uygulama metotları notları - Mengü Evrensel