Türk Sanayisi Nasıl Kurtulur?

Geçen yazımda hatırlayacaksınız, bugünlere nasıl geldiğimizi kronolojik olarak özetlemeye çalıştım. Bu yazımda, içinde bulunulan durumdan çıkış ve rahatlama için neler yapılmalı, nasıl bir yol izlenmeli onlara değinelim.

Sorun kaynağı, kök neden hem işletmelerde, kurumlarda hem de devletin uygulama ve mevzuatında yer alıyor. Şimdi, her iki açıdan değerlendirerek yapılması gerekenleri önem sırası olmadan sıralayalım:

Devlete ve Kamu Kurumlarına Düşen Görevler

1. Geçmişte teşvik ve hibe olarak ilgili kanun, uygulama, mevzuat var idi. Hatta çok detaylı ve kapsamlı “Turquality” ve “Marka Destek” programı gibi devlet destekleri mevcuttu. Kullanabilen kurumlar oldukça fayda sağladı, ancak kapsamın tabana daha çok yayılması gerekiyor. KOSGEB başta olmak üzere işletmelere “can suyu” olacak projelerle ve uygulamalarla desteğin artırılması gerekiyor.
2. Devletin sağladığı hem de serbest bölgeler ve organize sanayi bölgelerinin sağladığı altyapı ve arsa desteklerinin artması gerekiyor. Burada Çin modeli bir destek yapısından da ilham alınabilir. Bütüncül sanayi kümeleri ve ihtisas organizasyonlarının sayısı artırılmalı.
3. Aynı şekilde bazı muafiyetlerin (vergi, açılış, evrak, SGK vb.) kapsamının genişletilmesi gerekiyor.
4. Yerli ve Türk malı ham madde, girdi, yardımcı malzemelerin özendirilmesi gerekiyor. Ar-Ge, teknoloji geliştirilmesi için düşük maliyetli uzun vadeli finansal destekler yaratılması gerekiyor.
5. Sektörlerin yurt dışında özellikle Avrupa ve ABD başta olmak üzere, bu bölgelerde ve ülkelerde karşılaştığı zorluk, uygulama, tarife, sınırlılıkların aşılması için ilgili ticari ataşeliklerin, konsoloslukların ve büyükelçiliklerin daha faal ve aktif olması gerekiyor. (Alman modeli veya İngiliz modeli feyz alınabilir.)

Özel Sektöre Düşen Görevler

1. Teknolojik dönüşüm ve Endüstri 4.0 için çalışmalara hız verilmeli.
2. Global trendler iyi okunmalı ve pazarlara hızlı adapte olunmalı.
3. “Verimli ve etkin” çalışmaya geçilmeli. Bunun için yalın yönetim (lean) metotları ve stratejik yönetim önem kazanmalı. Kurumlardaki ataletsiz yapılar elden geçirilmeli. Teknik ve rasyonel olarak maliyetler düşürülmeli, ciro ve kâr artırılmalı. Bir alegori (somutlaştırma) ile anlatmak istersek, aynı altı delik bir kaba daha fazla su koymak gibi, kayıp, kaçak, verimsizlikleri kontrol altına almadan, finansal kaynak israfına neden olunmamalı.
4. Yeşil enerji, dönüşüm, gri su çalışmalarına ağırlık verilmeli.
5. Liyakate dayalı seçme ve yerleştirme modelleri benimsenmeli. İş gücü piyasası takip edilmeli, kuruma katkı sağlayabilecek çalışanların-emeklilerin peşine düşülmeli, bu kişiler kuruma kazandırılmalı. Ciddi bir “ücret-yan” haklar çalışması yapılmalı.

Aslına bakarsanız yazdıklarım yeni şeyler değil, gelişmiş ekonomiler ve ülkeler bunları yıllardır uyguluyor ve faydasını görüyor. Bizim yapmamız gereken, gerek adapte ederek, gerek sıfırdan oluşturarak yukarıda saydıklarımı çalışma hayatına geçirmek. Güçlü bir dirayet ve kararlılıkla gidilir ise, bence kaybettiğimiz son 25 yılı geri alıp, tekrar oyuna dönme şansımız var.