Tekno Feodalizm ve Dijital Kölelik

Ünlü yazar ve fütürist, Yuval Harari ‘nin kitabı Homo Deus (insan tanrı) yı okumayı henüz bitirdim. Kendimi ayıpladım, yazılalı 10 sene olmuş ben daha yeni okuyorum diye. Aslında Harari yeni bir şey anlatmamış. Çok tesbiti doğu ve çoğu da gerçekleşmiş durumda.

İnsan gerçekten de küçük yaratıcı gibi davranmaya başladı. Diğer insanlara, bilinçaltı yolu ile reklamla, modayla, zorundalıkla, toplum baskısı ile bir şeyler dayatılmaya başlandı. Bu gün akıllı telefon yok ise veya, bir sosyal medya hesabınız yoksa size yaşamıyor gözüyle bakılıyor.

Hep –izm lerden muzdarip insanoğlu, şimdi de “dataizm” tehdidi altında. Dataizm, namı diğer dataperestlik, her şeyi ama her şeyi sanal dünyaya taşıma peşinde. Bunun için zaten seçilmiş yatırmcılar var, yeni derebeyleri gözü ile bakılan “Jeff Bezos”(Amazon’un kurucusu) Elon Musk (dataya ve veriye hükmeden adam, dijital prens), Mark Zuckerberg (utangaç sosyal medyacı) … liste uzayıp gidiyor.

Neyi Çok Tüketiyorsanız Onun Kölesisiniz

Bundan 20 sene önce yeni aldığınız kablosuz süpürge videosunu veya kafede içtiğiniz soğuk frappe kahve fotografını hangi sosyal medya kanalına koyuyordunuz? Bu dürtünüzü ne ile gideriyordunuz?

Teknik olarak gözetlemek ve göstermek insan doğasında var, kabul ancak bu dürtüleri keşfedip trend olacak şeklide kanalize etmek ciddi bir toplum, psikoloji ve sosyolojik mühendislik gerektirir. Hiçbir mecra günlük veri toplamak için kurulmamıştır. Her biri bizi bizden iyi tanımak, bizi analiz edip, bize bir şeyleri dayatmak için vardır.

Bu mecraları mıknatıs şekilde kullanıp fayda sağlayan yok mudur? Elbet vardır, ancak hesaplar hep masum ve her şeyden habersiz topluluklar için tasarlanmıştır. Küçük bir bilinçli grup zaten işin başındakilerin hedefi değildir Bu bilinç seviyesi ile olamaz da.

Dijital kölelik sizi farkında olmadan esir alır. Beğenme ve beğenilme arzusu ile her oturuşta “story” nize kaç “like” gelmiş görmek için yanıp tutuşursunuz. Bakamadığınızda aklınız orada kalır. Ekransız yapamazsınız. Günde onlarca belki yüzlerce kez ekrana bakıyorsunuz. Peki gerçek dünyada neleri kaçırıyorsunuz?

Hani derler ya “Bir şey bedava ise ürün sensindir” diye…

Bir Şeyi Görmek İçin Başka Yere Bak

Bazen gördüğümüz şeyler, düşündüğümüz şeyler olmayabiliyor. Daha doğrusu biz ne anlamak, ne görmek istiyorsak bize öyle de gösteriliyor. Oltaya gelmemek, uyanık olmak elimizde Şeytan ayrıntıda gizlidir diye merak edip kurcalarsak işlerin aslını öğrenebiliyoruz.

Kimi zaman da başka yere bakıp, bazı şeyleri anlamlandırabiliyoruz. Hani şu atalarımızın dediği “Ateş olmayan yerden duman çıkmaz” misali.

Buna en iyi örnek, ABD nin meşhur haber alma merkezi Pentagon. Pentagon çevesindeki pizzacılarda yoğun sipariş ve hareketlilik olduğunda, diğer haberalma kuruluşlar bilirmiş ki mesai yoğun, gece çalışması var veya bir şeyler yolunda gitmiyor. Bunu da defalarca ve defalarca deneyimlemişler. Vietnam Savaşı, Panama Çatışması, Körfez Savaşları vb.

Son söz: Dijital dünyayı da kendi çıkarlarınız için kullanın. Çoğu şeyde olduğu gibi dijital ve sanal dünyayı da kararında tüketmenizde fayda var