Kaosun Gücü - Zorluklardan Yaratıcılığa Giden Yol

Bir motosikletle hızla viraj alırken size ilk öğretilen kural şudur: "Baktığın yere gidersin." Gözünüzü yolun kenarındaki çukura, bariyere ya da uçuruma dikerseniz, kaçınılmaz olarak kendinizi orada bulursunuz. Ancak hedeflediğiniz yöne, virajın çıkış noktasına, güvenli ve düz yola bakarsanız, motosikletiniz adeta sizinle birlikte düşünür ve sizi oraya götürür.

İşte VUCA dünyasında, kaosun göbeğinde de durum aynıdır. Eğer gözümüzü belirsizliğin karanlığına ve korkularımıza sabitlersek, kaçınılmaz olarak o karanlığa doğru sürükleniriz.

Şimdi, önce derin bir nefes alıp biraz rahatlayalım. Sevdiğiniz bir kahveyi ya da çayı ya da içkiyi alın, belki hafif bir müzik eşliğinde zihninizi açın. Kaosun sizi sürüklemesine izin vermeyin; direksiyonu yeniden ele alın. Kaosun içindeki küçük ışık noktalarını bulun ve dikkatinizi oraya odaklayın. Yönetim deneyimlerimde öğrendiğim en önemli şeylerden biri, belirsizliğin aslında yaratıcılık için benzersiz fırsatlar sunmasıdır.

Düşünün bir kere; kaos, aslında hiç bilinmeyen, keşfedilmeyi bekleyen topraklar gibidir. Kurallar ve sınırlar ortadan kalktığında, yaratıcılığımızı ve yenilikçiliğimizi özgür bırakırız. Motosiklet üzerinde karşılaştığımız ani ve beklenmedik durumlar gibidir bu. Yolun bir anda bozulması ya da beklenmedik bir engelin çıkması, bizi yeni rotalar keşfetmeye, farklı teknikleri denemeye iter. Bu, sürüş tekniğimizi geliştirdiği gibi, bize yeni ve değerli deneyimler kazandırır.

İş hayatında da kaosun gücünü anlamak, onu yönetebilmenin anahtarıdır. Bir projede işler tamamen ters gittiğinde, panikle değil, sakinlikle yaklaşmak ve alternatif çözümlere odaklanmak çoğu zaman bizi beklenmedik başarılara ulaştırır. Tıpkı bir motosikletçinin, aniden önüne çıkan bir araçtan kaçınmak için reflekslerini ve sezgilerini kullanması gibi.

Bugün içinde bulunduğumuz ortamda kaosun arttığını, belirsizliğin neredeyse rutin bir hale geldiğini hissediyoruz. Kimi zaman önümüzü görmekte zorlanıyor, kimi zaman motivasyonumuzu kaybediyoruz. Ancak, unutmayın ki tarih boyunca en büyük inovasyonlar, en büyük keşifler daima belirsizlik ve kriz zamanlarında ortaya çıkmıştır. Çünkü insanlar belirsizlik içinde kaldıklarında, kendilerini yeniden keşfetmeye ve daha önce düşünmedikleri yolları denemeye mecbur kalırlar.

Bu noktada önemli olan şey, korkuya teslim olmamaktır.

Kaosun içinde cesaretle yürümek ve kendi yolumuzu çizebilmek, belirsizliğin getirdiği riskleri avantaja çevirmeyi sağlar.

Yönetici olarak geçirdiğim yıllarda, birçok defa krizlerin içinden geçtim ve her defasında öğrendiğim en temel ders şu oldu: Sakinlik ve cesaret. Eğer paniklerseniz, ekibiniz de panikler ve kontrolünüzü kaybedersiniz. Oysa kararlı ve sakin kalabilirseniz, kaosun içinde bile yenilikçi çözümler bulursunuz.

Ünlü düşünürlerden biri şöyle demiş: "Fırtına çıktığında bazıları sığınacak liman arar, bazıları ise yel değirmenleri kurmaya başlar." Bu cümleyi motosiklet diline çevirirsek; ani bir yağmur başladığında, kimi motosikletçiler yol kenarında güvenli bir yer bulmak için panik içinde sağa sola bakar, kimileri ise hemen yağmur kıyafetlerini giyip yola uyum sağlayarak seyahatine devam eder. İşte, VUCA dünyasının bizden beklediği tavır tam olarak budur: Yola uyum sağlamak ve koşulların değiştiğini kabul ederek harekete geçmek.

Bugün, etrafımızdaki kaosu gözlemlediğimizde, belki ekonomi, belki sosyal hayat, belki eğitim, sağlık veya başka konularda belirsizliği yoğun bir şekilde yaşıyoruz. Ancak içinde bulunduğumuz koşulların zor ve karmaşık olması, mutlaka kötü sonuçlar doğuracağı anlamına gelmez. Belki de bu kaos, yepyeni girişimlere, daha önce hiç denenmemiş iş modellerine, yaratıcı projelere kapı aralayacak bir fırsat olarak karşımıza çıkacaktır.

Yıllardır motosiklet kullanan biri olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim: En keyifli ve unutulmaz sürüşler, genelde en zor koşullarda gerçekleşir. Yolu tamamladığınızda, yaşadığınız zorluklar ve onları nasıl aştığınız, hayatınız boyunca taşıyacağınız gurur hikâyelerine dönüşür. İş hayatında ve yönetim deneyimlerimde de durum farklı değil; karşılaştığım krizler ve onları aşarken bulduğumuz yenilikçi çözümler, kariyerimin en değerli tecrübeleri haline geldi.

Bu yüzden VUCA'nın zirveye ulaştığını hissetsek de aslında bundan sonraki adımlarda onun yükselişi devam edecek. Bizim görevimiz ise kaosun karanlığına değil, içindeki küçük aydınlık noktalara bakmak ve onları büyütmek olmalı. Cesur olalım, yaratıcı çözümler arayalım ve bilinmeyene doğru heyecanla ilerleyelim. Çünkü kaos aslında yaratıcılığın, inovasyonun ve keşiflerin gerçek evidir. Ve biz o evde, cesaretle yol almayı seçersek, daha önce hiç keşfedilmemiş güzelliklerle karşılaşabiliriz.

Ama bu, kaosun karanlığını yaratan güçlerle mücadeleyi bırakmak anlamına gelmesin, bu mücadele de sonuna kadar sürmelidir.