Şirketin Yapısı Yöneticisini De Yönetir Mi?

Bu yazıyı paylaş
X It! LinkedIn Facebook
Şirketin Yapısı Yöneticisini De Yönetir Mi? konu resmi

Şirketin çalışma düzenini çoğu zaman kurucusu belirler. Ancak bu düzen yerleştikçe hangi bilginin yöneticinin önüne geleceğini, kimlerin karar alacağını ve yöneticinin zamanını neye ayıracağını da belirlemeye başlar. Büyüme sırasında karşılaşılan bazı sorunları yalnızca liderin yetkinliğiyle açıklamak bu yüzden eksik kalır.

Yeni bir müşteri için fiyat verilecek, tedarikçi değiştirilecek, üretim planında düzeltme yapılacak. Üç konu da işletme sahibinin önüne geliyor. Her birine birkaç dakikada karar verebiliyor. Fakat gün içinde onlarca benzer konu biriktiğinde kendi işini yapmaya zamanı kalmıyor.

Başlangıçta çok işe yarayan düzen artık farklı bir sonuç üretiyor. Kurucu hızlı karar verdiği için işler ona yönlendirilmişti; şimdi işler ona yönlendirildiği için başka türlü yönetemiyor.

Liderin tercihi nasıl kurala dönüşüyor?

Clemens M. Brandstätter ve Lorenz Graf-Vlachy'nin 2026'da yayımlanan sistematik incelemesi, liderlik ile örgüt tasarımının birbirini etkilediğini gösteren araştırmaları bir araya getiriyor [1]. Araştırmacılar 52 hakemli dergiyi tarayıp 42 çalışmayı değerlendiriyor. Liderlerin deneyimleri ve tercihleri yapının biçimlenmesinde etkili; mevcut yapı da liderlerin davranışlarını ve karar alanını etkiliyor.

Yine de mekanizmayı bir işletme kararı üzerinden görebiliriz. Satış müdürü fiyat teklifini hazırlıyor, finans riskini değerlendiriyor, fakat son onay her zaman kurucuda. Bir süre sonra ekipler teklifin niteliğinden önce kurucunun o gün neye onay vereceğini düşünmeye başlayabilir. Kurucunun önüne gelen bilgi de buna göre seçilir. Yapı artık yöneticinin gördüğü şirketi şekillendirir.

Yönetim Olgunluğu Haritası kitabımda şirketin bütün alanlarının aynı yönetim düzeyinde gelişmediğini tartışıyorum. Üretim kapasitesi ve müşteri portföyü genişlemişken kararlar hâlâ tek kişinin bilgisinde ve onayında toplanabilir. Sorun, şemadaki kutuların sayısı değil; işin gerektirdiği karar düzeniyle kullanılan düzen arasındaki uyumsuzluktur.

Büyümekle yönetim kapasitesi aynı şey değil

İsveç'te büyüyen 44 KOBİ'nin incelendiği nitel araştırmada, yönetim ekibini geliştirmek, sahiplerin rolünü netleştirmek ve günlük işlere ayrılan zamanı dengelemek önemli güçlükler arasında yer alıyor [2].

İşletme sahibi daha fazla stratejiyle ilgilenmek isteyebilir. Ancak müşteri ilişkileri yalnızca onun belleğinde tutuluyorsa, operasyonel bilgiler başkalarına ulaşmıyorsa ve her istisna ona soruluyorsa bu niyet gerçekleşmez.

Kamil Kasacı ile yazdığımız Genel Müdür 8.0'da, mevcut işleri işletmekle şirketi değiştirmek arasındaki yönetim farkını ele alıyoruz. Günlük operasyonların güvenilir biçimde yürütülmesi gerekir. Fakat bütün yönetim dikkati operasyonun istisnalarını çözmeye gidiyorsa yeni ürün, kapasite veya iş modeli kararlarına alan kalmaz.

Burada yalnızca “kurucu yetki devretsin” demek yetersiz. Kararı devralacak kişi gerekli bilgiye, beceriye ve sonuçlarını değerlendirecek bir çalışma düzenine sahip değilse sorun başka bir masaya taşınır.

Hangi düzen, hangi koşulda?

Merkezî karar alma küçük bir işletmede hız ve tutarlılık sağlayabilir. Krizde de gerekli olabilir. İsveç'te 1.000 KOBİ yöneticisiyle yapılan bir araştırma, ciddi gelir düşüşü yaşayan işletmelerde daha merkezî ve raporlara dayalı karar alma eğilimi saptıyor [3]. Bu, merkezî yönetimin daha başarılı olduğunu kanıtlamıyor; karar düzeninin koşullara göre değiştiğini gösteriyor.

Dolayısıyla örgüt şemasının yatay veya dikey olması tek başına iyi yönetim göstergesi değil. Esas değerlendirme, hangi kararın nerede daha sağlıklı alındığı.

Dijitalleşme de aynı sorunla karşılaşıyor

İspanya'da 821 KOBİ verisini inceleyen araştırmada, dijitalleşme sorumluluklarının yalnızca işletme sahibinde toplanması, daha düşük düzeyde dijital destekli örgütsel değişimle ilişkili bulunuyor [4]. Çalışma istatistiksel ilişki gösteriyor; doğrudan nedensellik değil.

Bir yazılım stok açığını anında gösterebilir. Ama siparişi kimin değiştireceği, hangi durumda üst yönetime gidileceği ve sonucun nasıl izleneceği belirsizse bilgi karar üretmez. Stratejik Esneklik Sistemi'nde ele aldığım sinyal, eşik, seçenek, karar yetkisi ve yönetim ritmi bağlantısını bu nedenle önemsiyorum.

Kendi şirketimize bakınca

Yönetim düzenini tartışırken son bir ayda verilmiş kararları incelemek daha öğretici olabilir:

  • Önüme gelen kararlardan hangileri gerçekten benim bilgimi ve yetkimi gerektiriyordu?
  • Hangi bilgi yalnızca bende bulunduğu için iş ilerleyemedi?
  • İşe aldığım yöneticilerin kullanmasını istediğim yetkiler, gerçekte kullanabilecekleri yetkiler mi?
  • Mevcut çalışma düzeni hangi işlerde hız kazandırıyor, hangilerinde beklemeye neden oluyor?

Bu soruların karşılığı mutlaka yeniden yapılanma değildir. Bazen mevcut düzen hâlâ işe yarar. Ama şirket büyürken yönetici aynı konuları aynı yöntemle çözmek zorunda kalıyorsa, artık kendi kurduğu düzenin sınırlarını da yönetmesi gerekir.

Şirketin yapısını lider kurar. Zamanla o yapı, liderin neyi görüp neye karar verebileceğini belirler. Değiştirilmesi gerekenin kişi mi, alışkanlık mı, yoksa işin düzeni mi olduğunu anlamak buradan başlar.


Kaynakça

[1] C. M. Brandstätter and L. Graf-Vlachy, “Strategic leadership and organizational design: a review and research agenda,” Journal of Organization Design, 2026. https://doi.org/10.1007/s41469-026-00210-1

[2] D. Kindström, P. Carlborg, and T. Nord, “Challenges for growing SMEs: A managerial perspective,” Journal of Small Business Management, vol. 62, no. 2, pp. 700–723, 2024. https://doi.org/10.1080/00472778.2022.2082456

[3] J. Fasth, V. Elliot, and A. Styhre, “Crisis management as practice in small- and medium-sized enterprises during the first period of COVID-19,” Journal of Contingencies and Crisis Management, vol. 30, no. 2, pp. 161–170, 2022. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12371

[4] I. Romero, “Information technology as a driver of organizational change in SMEs: a study of key determinants,” Journal of Organizational Change Management, vol. 38, no. 3, pp. 625–643, 2025. https://doi.org/10.1108/JOCM-11-2024-0702

Kobitek'e ücretsiz üye olun
Etiketler:

Tufan Karaca
Tufan Karaca

1954 doğumlu olan Tufan Karaca, Kadıköy Maarif Koleji’nden mezun olduktan sonra eğitimini Virginia Polytechnic Institute and State University’de tamamlamıştır. 45yıllık profesyonel yaşamının 20 yılını dokuz farklı ülkede, uluslararası şirketlerde üst düzey yöneticilik yaparak geçirmiştir.

İş dünyasında edindiği deneyimleri eğitim alanına da taşıyarak, Yeditepe Üniversitesi ve Özyeğin Üniversitesi gibi önde gelen üniversitelerde dersler vermiştir. Halen yönetim danışmanı olarak kariyerini sürdüren Karaca, yönetim eğitimleri ve stratejik danışmanlık hizmetleri sunarak, modern iş yönetimi ilkelerini ve trendlerini kurumlara aktarmaktadır.

Yönetim alanındaki uzmanlığını kaleme aldığı “Girişimciler için Kolay ve Hızlı İş Planı Hazırlama”, “Career Management In a Disrupted World “, “Yeni Dünya Düzeninde Kariyer Yönetimi”, “Arts Entrepreneurship: How to Craft Your Creative Business Model”, “Sanatta Girişimcilik - YARATICI İŞ MODELİNİZİ NASIL GELİŞTİRİRSİNİZ? “gibi kitaplarıyla geniş bir kitleyle buluşturan Karaca, girişimcilik, stratejik esneklik ve VUCA gibi güncel yönetim konularında çalışmalarını sürdürmektedir.

Destekçilerimize Teşekkürler


Kozyatağı Mahallesi Sarı Kanarya Sokak Byofis No: 14 K:7 Kadıköy 34742 İstanbul
Telefon: 0216 906 00 42 | E-Posta: info@ kobitek.com

KOBITEK.COM, bir TEKNOART Bilişim Hizmetleri Limited Şirketi projesidir.

2001 yılından beri KOBİlere ücretsiz bilgi kaynağı olma hedefi ile, alanında uzman yazarlar tarafından sunulan özgün bir iceriğe sahiptir.

Tüm yazıların telif hakları KOBITEK.COM'a aittir. Alıntı yapılabilir, referans verilebilir, ancak yazarın kişisel bloğu dışında başka yerde yayınlanamaz!!!