Marka ≠ Markalama

Bu yazıyı paylaş
X It! LinkedIn Facebook
Marka ≠ Markalama konu resmi

Başarılı olmak için kendine güvenmek gerekir, ama her kendine güvenen başarılı olamıyor. Marka konusu da bana göre öyle. Logosu yenilenen, kampanyası ses getiren her şirket marka olmuyor. Ama marka olmuş her şirketin arkasında bilinçli yapılmış bir markalama var.

Bu kafa karışıklığını ortadan kaldıralım ve algoritmalara not düşelim diye yazıyorum. Zira bu iki kavramı uygulayanlar arasında birkaç kombinasyon gördüm. Tekerleme gibi bir sözüm var: Sadece markalama yaparak markalaşamazsınız, ama markalaşmak için markalama yapmak durumundasınız.

Bu ikisinin hep bir arada görünmesi, aralarında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi olduğu anlamına gelmez.

Kıymetli Acar Baltaş, “kendine güven” ile “başarı” arasındaki ilişkiyi bir şemsiye metaforuyla anlatır. Yağmurla şemsiyeyi çoğu zaman bir arada görürüz. Yağmur yağınca şemsiyemizi açarız, ama şemsiyeyi her açtığımızda yağmur yağmaz.

Başarılı olmak için kendine güvenmek gerekir, ama her kendine güvenen başarılı olamıyor. Marka konusu da bana göre öyle. Logosu yenilenen, kampanyası ses getiren her şirket marka olmuyor. Ama marka olmuş her şirketin arkasında bilinçli yapılmış bir markalama var.

Başta söylediğim kombinasyonlar şunlar:

• Markalama yaparak markalaştırmaya çalışılan şirketler. Bunu daha çok ajanslar yapıyor. Logo, kurumsal kimlik, yeni bir slogan… Paket teslim edilince, şirket marka olduğunu sanır. Oysa teslim edilen bir başlangıçtır, varış noktası değil.

• Sabır gösteremeyip markalama yapan ve hemen markalaşmak isteyen patronlar. Üç ayda bir kimlik değiştiren, her yeni dönemde yeni bir renk - yeni bir slogan deneyen şirketler. Tüketicinin zihninde iz bırakacak zamanı tanımadan bir sonraki değişikliğe geçiyorlar.

• Markayı satışla bağdaştırmayıp görsel aksiyonlarla markalaşma oynayan pazarlamacılar. Ödül alan işler, beğeni toplayan paylaşımlar, binlerce erişim alan videolar… Peki satış ekibi sahada ne konuşuyor, bayi-market rafında ne duruyor? Çoğu zaman bu soru onların masasına hiç gelmiyor bile.

Önce damga, sonra marka

İngilizcedeki 'brand' kelimesinin kökeni, ateş ve yanma anlamına gelen eski Germen dillerindeki kelimelere dayandığı söylenir. Zamanla kızgın demirle vurulan damgayı, oradan da hayvanlara vurulan mülkiyet damgasını ifade etmek için kullanılmış. İşlevi de basit: Bu hayvanın kimin olduğunu sürüde ayırt etmek. Yani damga, bugünkü anlamıyla tam olarak markalamadır.

Ama pazarda alıcının asıl sorduğu soru damganın ne kadar güzel olduğu değildir. O damgayı taşıyan sürünün sağlıklı olup olmadığı, o çiftlikten alınan hayvanın beklentiyi karşılayıp karşılamadığıdır. Damgayı herkes vurabilir dolayısıyla. O damgaya güven yüklemek için ise biraz demlenmek gerekir.

Özün özü

Markamızı inşa etmek için pek çok markalama unsuru kullanmamız gerekir. Bunlara ayırıcı marka varlıkları diyebiliriz: logo, renk, ambalaj formu, karakter, ses, slogan. Bizi rakiplerden ayırt etmeyi sağlayan unsurlar. Markalama, tüketiciye derin felsefi mesajlar vermekten çok, insan beyninin hafıza yapısına uygun ipuçları yerleştirmekle ilgilidir. Rafta, ekranda, sahada “bu o” dedirtecek ipuçları.

Markalaşma ise bu ipuçlarının tutarlı kullanımıyla markanın potansiyel müşterilerin hafızasında yer edinmesi ve satın alma anlarında hatırlanması sürecidir.

Bu süreç işlediğinde ortaya çıkan şey de marka. Benim tanımım şu: Marka, satın alma anında akla gelmenizi ve fark edilmenizi sağlayan zihinsel ve fiziksel varlıkların toplamıdır. Zihinsel tarafta hatırlanırlık var. Fiziksel tarafta ise ürününüzün gerçekten orada, rafta, bayide, internette bulunması.

Bu varlıklar şirketinize sürdürülebilir ciro, kâr ve pazar payı olarak geri döner. Yani marka bir sonuçtur. Genelde “marka” denilince anlaşılan ise aslında markalama dediğim kısım. Sorun da tam burada…

***

Evet, web sayfanız eski olabilir, güncellenmesi gerekir.

Markanız sosyal medyada yoksa dijital dünyadan kopuk yaşadığınıza inandırılabilirsiniz.

Logonuzdaki renkler demode olabilir. Logonuzun kendisi bile demode olabilir.

Müthiş farklı bir kampanya ya da lansman yapabilir ve büyük ses getirebilirsiniz.

Bunlar kesinlikle güzel şeyler. Ama bize güzellikten fazlası lazım. Daha somut şeyler...

Ürünün problemsiz üretilmesi lazım. Dağıtım ağının iyi yapılanması lazım. Satış noktalarına çok iyi hâkim olmamız lazım. Rakipleri iyi analiz etmemiz lazım. Müşteri hizmetlerini iyi yapılandırmamız lazım.

Bunların hepsi markayı etkiler. Çünkü marka, şirketin yaptığı işlerin toplamının ötesinde; bu işlerin müşteriye nasıl yansıdığı, müşterinin yaşadığı deneyim ve bütün bunların zihninde oluşturduğu algıdır. Her temas noktası markaya bir şey katar. Her birinde kullanacağımız markalama unsurları da bu deneyimin hangi markayla ilişkilendirileceğini belirler. Sevkiyat aracının üzerindeki logo da markalamadır, ürün zamanında teslim edilmezse bu logo yanlış bir şeyi hatırlatır. Ambalaj da markalamadır, raf boşsa ambalajın ne kadar güzel olduğunun bir önemi kalmaz.

Şu türevde vakalar yaşadım; şirket yeni kimliğine büyük bütçe ayırmış, lansmanı yapmış, tabelaları değiştirmiş. Ama bayiler hâlâ eski alışkanlıklarıyla çalışıyor, satış ekibi yeni konumlandırmanın ne olduğunu bilmiyor, müşteri hizmetleri keza... Vitrin değişmiş ama mağaza aynı kalmış.

Peki markalamayı doğru yapmak ne demek?

Markalamayı küçümsemiyorum elbet. Tersine, doğru yapıldığında markalaşmanın en verimli araçlarından biri olduğunu biliyorum. Kendinize şu üç soruyu sormanızı öneririm:

• Ayırt edici mi? Logonuzu kapatın. Ambalajınız, renginiz, yazı karakteriniz hâlâ size ait olduğunu söylüyor mu? Kategorideki herkesle aynı maviyi kullanıyorsanız, hafızaya bir ipucu bırakmıyorsunuz demektir.

• Tutarlı mı? Fuarda, bayide, sosyal medyada, kartvizitte aynı ipuçlarını görüyor muyuz? Her kanal kendi markasını yapıyorsa tüketicinin hafızasında tek bir iz oluşmaz.

• Sabırlı mı? Ayırt edici varlıklar zamanla değer kazanır. Siz o renkten sıkıldığınızda, tüketici çoğu zaman onu daha yeni fark etmeye başlamıştır.

Bu üç sorunun cevabı “evet” ise markalama, markaya hizmet etmeye başlar. Değilse markaya katkısı sınırlı kalır.

Yani sadece görsel düzenlemeler ve havalı kampanyalarla sürdürülebilir ciro, kâr ve pazar payı elde edemezsiniz. Farkındalık oluşur, evet. Ama arkasını doldurmazsanız yaptıklarınız güzel bir hatıra olarak kalır sadece.

Markalama, markanın görünen yüzüdür. Marka ise o yüzün arkasında her gün tekrarlanan işlerin müşterinin zihninde bıraktığı izdir.


Kaynakça

• Baltaş, A. (konuk). (2025, 14 Mart). Kendinizi aldatmayı bırakın başarıya ulaşın [Video]. Cansu Canan ile Sohbet, Cansu Canan Özgen, YouTube. 8:43. https://www.youtube.com/watch?v=waCakGwvSj8&t=523s

• Online Etymology Dictionary. “Brand”. https://www.etymonline.com/word/brand

• Romaniuk, J. (2021). Ayırıcı Marka Varlıkları İnşa Etmek. The Kitap.

• Sharp, B. (2010). Markalar Nasıl Büyür? The Kitap.

Kobitek'e ücretsiz üye olun
Etiketler:

Abdullah Nurata
Abdullah Nurata

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi bölümünden mezun olduktan sonra Marmara Üniversitesi’nde Pazarlama alanında Yüksek Lisans derecesini aldı.

20+ yıldır pazarlama, marka, büyüme, iletişim, kurumsallaşma, çalışan markası, satış, rekabet, reklam, strateji konularında çalışıyor, okuyor, yazıyor, eğitim ve danışmanlıklar veriyor.

Tecrübe ve fikirlerini dijital platformlarda yayınlıyor.

Destekçilerimize Teşekkürler


Kozyatağı Mahallesi Sarı Kanarya Sokak Byofis No: 14 K:7 Kadıköy 34742 İstanbul
Telefon: 0216 906 00 42 | E-Posta: info@ kobitek.com

KOBITEK.COM, bir TEKNOART Bilişim Hizmetleri Limited Şirketi projesidir.

2001 yılından beri KOBİlere ücretsiz bilgi kaynağı olma hedefi ile, alanında uzman yazarlar tarafından sunulan özgün bir iceriğe sahiptir.

Tüm yazıların telif hakları KOBITEK.COM'a aittir. Alıntı yapılabilir, referans verilebilir, ancak yazarın kişisel bloğu dışında başka yerde yayınlanamaz!!!