Kurumsal Alzheimer: Şirketlerin Hafızası Neden Zayıf?

Şirketler neden geriler?

Bu soruya birkaç farklı cevap verilebilir.

Mesela, başarıya taşıyan değerleri kültürlerinden çıkartırlar.

Geçmişte öğrendiklerini unuturlar ve böylece rehbersiz kalırlar.

Her yeni yönetim eski hataları tekrarlamaya başlar. Her yeni strateji daha önce denenmiş ve başarısız olmuş fikirleri yeniden gündeme alır.

Kurumlar büyür, sorunlar yerinde kalır.

Çoğu yönetici arada bir şunu sorar; “Bu sorunu daha önce de yaşamıştık.”

Aynı şikâyetler, aynı toplantılar, aynı çözüm önerileri.

Birkaç dönem önce heyecan ile başlatılan projeler, tekrar dolaşıma sokulur.

Eskiden çalışan memnuniyeti denilen konunun ismi değişir, Çalışan Deneyimi olarak anılmaya başlanır. Eski bir fikir yeni bir kavram ile süslenir, yeniden gündeme getirilir ve tuhaftır, herkes tarafından alkışlanır.

Bütün bunların nedeni ne olabilir?

Ya da şirketler gerçekten öğreniyor mu?

Öğrenmiş gibi mi yapıyor?

Cevap vermeden önce bir kavrama değinmek zorundayız.

Kurumsal Alzheimer.

Bu kavramı tıbbi bir hastalığı tanımlamak için kullanmadığımı belirtmem gerekir.

Ortak hafızanın körelmesini, geçmiş deneyimleri ve çıkarılan dersleri kullanma becerilerinin kaybolmasını ifade etmek istedim.

Ortak kanaatin ötesinde, bir kurumun hafızası arşivlerde değil, deneyimlerde, çıkarılan derslerde ve çalışanların bir parçası oldukları kültürdedir.

Geçmiş unutulduğunda, kaybolanlar, sadece bilgiler değil, geleceğe yol gösteren değerler ve bu değerlerden oluşan yol işaretleridir.

Yönetim Değişiyor, Hafıza Siliniyor

Birçok işletmede, her yeni yönetim geçmişi sıfırlayarak işe başlar ve böylece kurumsal hafıza da kaybolur. Bunu da yeni bir başlangıç ambalajına sararak sunarlar.

Yeni genel müdür.

Yeni strateji.

Yeni organizasyon şeması.

Yeni görev tanımları.

Bir adım ötesi de, genellikle redd-i miras. Geçmişi inkâr.

Bunların hepsi kısmen de olsa gerekli olabilir. Değişim gerekiyordur. İşletmeler, zamanında başarılı olduğu için her yöntemi sonsuza kadar uygulamak zorunda değildir.

Ama sorun değişim değildir. Bütün mesele, gerekçesiz biçimde geçmişin tamamen silinmesi ve kurumsal öğrenme sürecinin kesintiye uğramasıdır.

Çoğu işletmede, yeni yönetici önceki dönemin bütün uygulamalarını, sorgulanması gereken zayıf bir miras olarak görür. Amaç kendi farkını ortaya koymaktır.

İz bırakmak ve kısa sürede sonuç almak ister. Böylece geçmişin başarıları da bir anda işletme gündeminden düşer. Böylece işletme, ilerlemek için geçmişinden kopması gerektiğine inanan bir yönetim anlayışının esiri olur.

Oysa iyi yönetici, geçmişten gelen mirası doğru analiz eder ve neyi koruması, neyi silmesi gerektiğini objektif olarak belirler.

Hangi noktadan devam edilmesi gerektiğini bilmek, kurumsal olgunluktur.

Sloganda Kalan Değerler

Şirketlerde Alzheimer başladığında, tuhaf bir durum ortaya çıkar. Geçmişte yapılanlar unutulur. Her ne hikmetse, sloganlar akılda kalır.

Müşteri odaklılık.

İnsan kaynaklarının önemi.

Sürdürülebilirlik.

Güven ve şeffaflık.

Ekip ruhu.

Kurumsal sunumlar bu sloganlar ile doludur.

Ama gerçek imtihan, bu sloganların ne kadar güzel anlatıldığı değil, zor zamanlarda ne kadar korunduğu ile ilgilidir.

Çoğu işletme bu konuda bütünlemeye kalmaktadır.

Mesela neler?

Maliyetleri düşürmek uğruna çalışanlara yatırım yapmaktan vazgeçmek?

Kısa vadeli satış uğruna müşteri güvenini riske atmak?

Bir dönem büyük önem verilen çalışan mutluluğunu, ekonomik koşullar değiştiğinde kolayca gündemden düşürmek?

Yatırım kararları zorlaştığında çevresel sorumluluğu unutmak?

Bir zaman sonra, söylenenler ile yapılanlar arasındaki mesafe büyür.

İşletme, değerlerinin neden var olduğunu unutur.

Bu değerlerin, geçmişte hangi zorluklara karşı ortaya çıktığı belirsizleşir.

Nihayetinde, değerler, kurumsal davranışları yönlendiren rehberler olmaktan çıkar, sadece dışarısı ile iletişim malzemesine dönüşür.

Bir işletmenin hafızasının canlılığı, duvarlarına astığı değerlerden değil, zor zamanlarda bile vazgeçmediği ilkelerden anlaşılır.