Stratejik Esneklik ve Premortem Krize Hazırlıklı Olmanın Gerçek Formülü

Daha önce “Stratejik Esneklik Sistemi” konusunda yazdığım bir yazıya “pre mortem” hatırlatması yapan değerli yazarlarımızdan Mengü Evrensel’e bu hatırlatma için teşekkür ederim.

Hayal edin: Bir şirket, aylarca süren toplantılar ve sayısız Excel tablosu sonrası nihayet yeni bir büyüme planı açıkladı. Ancak bir yıl geçtiğinde projenin neden başarısız olduğunu, hangi köşe taşının eksik kaldığını anlamak için geri sarma tuşuna basan kaç yönetici oldu? İşte tam bu noktada premortem yöntemi ile Stratejik Esneklik Sistemi (SES) güçlü bir el sıkışma gerçekleştiriyor.

Premortem; klasik risk analizinden ayrışarak, “Bir yıl sonra projeniz neden başarısız oldu?” sorusunu takımınıza sorar. Herkesin en büyük kaygıları ve potansiyel zayıf halkaları cesaretle masaya bırakmasını sağlar. Gary Klein’ın önerdiği premortem yaklaşımı sayesinde, hataların projeyi batırmadan önce radarınıza girmesi kolaylaşır. Sessiz kalan riskler, bireysel kahramanlar yerine tüm ekibin katkısıyla sistematik listelere dönüşür.

Peki, premortem yaklaşımı SES’e nasıl entegre olur? SES, belirsizliğin ve krizlerin hakim olduğu VUCA çağında şirketlere “tek doğru tahmin yoksa en iyi hazırlığı yap” diyor. SES’in temelinde şu dört blok var: Sinyal, Eşik, Opsiyon, Ritim. Kısacası; projenizin başarısız olması için hangi sinyaller erken alarm verir, hangi eşikleri geçince otomatik olarak hangi aksiyonlar tetiklenir, ve opsiyon kartlarındaki mikro çözümler nasıl devreye girer? (2)(5)

Premortem çalışmaları, tam da bu süreçte ilk 8-12 sinyal ve eşik kartlarının, 3 farklı kısa dönem senaryo ve 2 pilot uygulamanın net bir şekilde yapılandırılmasını sağlar. Her risk için bir sinyal ve bir eşik; şirketin reflekslerini yazılı ve paylaşılır hale getirir. Hatalar radara girdiğinde, cevabı “planı güncellemek” değil, opsiyon envanterini çalıştırmak olur. “Ne yapacağız?” sorusunun cevabı, duygusal tartışmalar yerine stratejik kartlar ve kader senaryoları üzerinden yanıt bulur.

Küçük pilot uygulamalar ile projeniz, geri döndürülebilir ve öğrenme odaklı adımlara bölünür. Bir market zincirinin trafik ve stok sinyallerinden enerji maliyetlerindeki şoklara kadar her kritik risk, premortem sonrası “yaşayan bir pano”da izlenir. Hataları erkenden görmek, hem nakit hem itibar kayıplarını azaltırken; kararların kişiye bağımlı olmasını değil, yazılı bir düzenin hızına bırakır.

Premortem, proje başarısı kadar başarısızlığı kabullenip, şirket içi “gizli muhalifleri” birer risk tespitçisine dönüştürür. Oturumun başında “Başarısızlığı hayal etmek anormal değildir” diyerek başlamak, sessiz yazım, grup oylama ve anonim pano paylaşımı ile heyecanı ve merakı hep yüksekte tutar. Her risk için eşik-sinyal kartı oluşturmak; şirketin esnek reflekslerini, yazılı bir strateji haritasına dönüştürür.

Bir plan asla yeterli değildir. Planı yaşatan, ona esneklik ve hazırlık katandır. SES ve premortem birlikteliği, şirketinizi “beklenmeyeni” karşılamaya değil, liderliğe taşıyacak bir pusulaya dönüştürür.