Şirketlerde Liyakat

Meritokrasi, Liyakat, Nepotizm?

Meritokrasi denilen şey, “Yönetim gücünün yetenek ve kişilerin bireysel üstünlüğüne, yani liyakata dayandığı yönetim biçimidir” (TDK). Tarih dersi vermeyeceğim, ancak Fransız Devrimi gerçekleşmeden önce, Fransa Krallığı “güvenilirlik, yakınlık ve tanıdıklığa” göre yönetiliyordu. (Kısaca nepotizm olarak bilinir) Haliyle 1700'lerin sonuna kadar Avrupa’da ve sömürgecilikte Fransa geri kalmıştı. Fransız İhtilali ve kısa süre sonra Fransa Cumhuriyeti'nin ünlü generali Napolyon başa geçince, yöneticileri “meritokrasiye” göre atamaya başladı. 1800 lerde genç Fransız Cumhuriyeti, Avrupa’da söz sahibi oldu, güç kazandı. Britanya Krallığı’na ve İspanyollara kafa tutmaya başladı; sömürgeciliği hızlandı.

Keza, kendi yakın tarihimize bakalım. Cumhuriyetten sonra ve çıkan kanunlar sayesinde liyakat ve yeterlilik esasları benimsenmese idi, diğer devletlerle ve uluslarla aramızdaki siyasi, fikir ve teknoloji açığını kapatabilir miydik?

Referanslı meritrokrasi hayatın her alanında bize lazım. Bir an ülke yönetimini şirket yönetimi gibi düşünelim. Liyakatsiz insana yetki vermek ne kadar doğru olur.? Veya sırf tanıdık diye işleri düzgün yapacağını nereden biliyorsunuz? Ya kıramayacağınız hatırlı birileri varsa arada? Bu kişi ile yollarınızı kolayca ayırabilecek misiniz?

Duygu ve hislerle şirket yönetmek riskin en büyüğüdür. Kurulan şirket amme hizmeti yapmak üzere kurulmadı.( Topluma sağlanan iş ve katma değerden bahsetmiyorum) Kar etmek ve hayatta kalmak zorunda. Bu noktada, doğru işler ancak doğru insanlarla yapılabilir, bunu unutmayalım.

İnsan Kaynakları Yanılsamaları

Çoğu noktada İK yönetimlerinin seçme ve yerleştirme yaparken düştükleri hata hep maliyet oluyor. Piyasa verileri ortada iken, maaş ve yan haklar çalışmaları her sene yayınlanıyor iken, bu “düşük maliyetli, düşük profilli” aday arayışları şirketlere büyük zarar veriyor.

Üst yönetimi yönlendirip nedenlerini ve niçinlerini ortaya koyacak merci sadece ve sadece İK'dir. Her toplantıda, her oturumda hep söylüyorum :İK üst yönetimin tasdikçisi değildir. Şirket menfaatlerini kollayacak, optimum sonuçlar yaratacak, sürekliliği sağlayacak, en etkin ve en verimli insan yönetimi departmanıdır”

Ayıdan tavuk gibi davranmasını veya tavuğun ayı gibi davranmasını bekleyemezsiniz. İşin ehli olmayan kişilerin kâr-zarar noktasında veya hayati öneme sahip operasyonlarda yetki ve sorumluluğa boğulması bile bile lades yapmaktır. Üstelik bazı durumlarda insan hayatının da söz konusu olabileceği iş kollarında, örneğin: döküm, kimya, patlayıcı veya parlayıcı ürün imalatı vb. durumu hafife almak yıkıcı sonuçlar doğurabilir.

Hep en iyilerin var olduğu ve karşınıza hep liyakatlıların çıktığı bir dünya dilerim.