KOBİ’ler İçin İş Modelinin Önemi

Oysa iş modeli kavramı startup dünyasından çok önce vardı. 19. yüzyılda bile işletmelerin nasıl çalıştığını anlatmak için kullanılan bir ifadeydi. Ancak uzun süre akademide ve yönetim teorisinde kaldı; günlük iş hayatında pek konuşulmadı.

Her şey internet ekonomisiyle değişti.

2000’lerin başlarında yeni şirketler ortaya çıktı ama ortada klasik anlamda ürün yoktu. Yazılım vardı, platform vardı, kullanıcı vardı ama para kazanma yöntemi belirsizdi. İşte bu noktada herkes aynı soruyu sormaya başladı:

Bu şirket nasıl para kazanacak?

Bu soru iş modeli kavramını akademiden çıkarıp iş dünyasının merkezine koydu. 2000’lerde yönetim düşünürleri iş modelini şirketlerin değer yaratma ve bundan gelir elde etme hikâyesi olarak anlatmaya başladı. Ardından iş modeli şablonları ortaya çıktı ve kavram startup kültürüyle özdeşleşti.

Ancak burada önemli bir yanlış konumlanma oluştu.

İş modeli sanki sadece startup’ların yapması gereken bir çalışma gibi görülmeye başlandı.

Bunun nedeni basitti;

Startup’lar iş modelini konuşmak zorundadır çünkü henüz işleri yoktur.

KOBİ’ler ise iş modeli konuşmaz, çünkü işleri zaten vardır.

Fakat işin olması, iş modelinin doğru olduğu anlamına gelmez.

Bugün birçok KOBİ ürününü iyi bilir, satışını iyi bilir ama iş modelini tarif etmekte zorlanır. Çünkü iş modeli çoğu zaman tasarlanmış değil, zaman içinde oluşmuştur.

İş modeli şunu açıklar:

• Müşteri neden sana para verir?

• Sen bu değeri nasıl üretirsin?

• Parayı nereden ve nasıl kazanırsın?

Bu üç sorunun cevapları net değilse iş modeli yeniden tasarlanmalıdır.

KOBİ’ler için İş Modeli Tasarımı

Startup dünyası iş modeli kavramını popüler yaptı ama iş modeline en çok ihtiyacı olanlar KOBİ’lerdir. Çünkü KOBİ’lerde rekabet ürünle başlar, ama kârlılık iş modeliyle belirlenir.

Bugün ister işleri iyi gitsin ister krizde olsun, her işletme mevcut iş modelini masaya yatırmalıdır.

İş modelini yeniden düşünmek, şirketin şu soruya dürüst cevap vermesidir:

“Biz para kazanıyor muyuz, yoksa sadece satış mı yapıyoruz?”

Bu sorgulama yapılmadan:

• satış artırmak

• maliyet kısmak

• yeni ürün çıkarmak

çoğu zaman yalnızca yüzeysel sorunlarla uğraşmak olur.

Bu nedenle bugün işleri iyi olan ya da olmayan her işletmenin mevcut iş modelini masaya yatırması şarttır. İş modelini yeniden tasarlamak ve bunu tek sayfada bir tabloda (iş modeli kanvası) net şekilde ifade etmek lüks değil, her işletmenin ihtiyacıdır.

İş modeli net değilse:

• büyüme tesadüftür,

• kârlılık hassastır,

• rekabet geçicidir.

Bugünün rekabetinde güçlü olan şirketler en iyi ürünü yapanlar değil, en doğru iş modelini kuranlardır.