Finansal Körlük: KOBİ’leri Sessizce Yanıltan En Büyük Tehlike

Oysa olan biten ani değildir. Yalnızca zamanında görülmemiştir. Bu durumun adı finansal körlüktür ve özellikle KOBİ’ler için en sessiz ama en yıkıcı risklerden biridir.

Finansal körlük, bilgi eksikliğinden çok algı eksikliğidir

KOBİ’lerin büyük bir bölümü finansal veriye sahiptir; fakat bu veriyi anlamlandıracak zamanı, sistemi ya da bakış açısını geliştiremez. Günlük operasyon baskısı altında bilanço ve gelir tablosu çoğu zaman yalnızca “bakılan” belgelere dönüşür. Rakamlar görülür ama anlamı okunmaz. Oysa finansal tablolar geçmişi anlatan evraklar değil, geleceğe dair uyarı veren göstergelerdir.

Birçok işletme için kârlılık, güvenlik hissi yaratır

Satışlar artıyorsa, dönem kârla kapanıyorsa her şeyin yolunda olduğu düşünülür. Ancak kâr, şirketi ayakta tutmaya yetmez. Asıl belirleyici olan nakittir. Kâğıt üzerinde kârlı görünen pek çok KOBİ, tahsilat gecikmeleri, şişen stoklar ve yanlış vade yapıları nedeniyle ciddi nakit baskısı yaşar. Bu tablo çoğu zaman geç fark edilir çünkü kâr varken risk beklenmez.

Oysa finansal körlük tam da bu rahatlık anlarında başlar.

Nakit akışı, KOBİ’lerde en fazla ihmal edilen alanlardan biridir

Çoğu işletmede nakit akış tablosu ya hiç hazırlanmaz ya da sadece banka görüşmeleri için kullanılan teknik bir belge olarak görülür. Halbuki nakit akışı, şirketin gerçek performansını ortaya koyar. Operasyonun gerçekten para üretip üretmediği, yapılan yatırımların geri dönüşü ve borçlanmanın sürdürülebilirliği bu tabloda açıkça görünür.

Nakit akışını düzenli okumayan bir yönetim, freni çalışıp çalışmadığını kontrol etmeden hızlanan bir sürücü gibidir. Bir süre yol alınır, ancak durulması gerektiğinde sorun başlar.

Finansal körlük çoğu zaman muhasebeyle karıştırılır

Oysa bu durum kayıt tutma ya da rapor üretme meselesi değildir. Muhasebe doğru kayıt yapabilir, finans rapor hazırlayabilir; ancak bu verilerden anlam çıkarıp karar vermek yönetimin sorumluluğundadır. KOBİ’lerde bu sorumluluk genellikle işletme sahibinin omuzlarındadır. Patron her şeyi tek başına kontrol etmeye çalıştıkça detaylar kaçmaya başlar. Finansal körlük bu noktada kişisel değil, yapısal bir probleme dönüşür.

Stoklar bu körlüğün en sık yaşandığı alanlardan biridir

Pek çok KOBİ için dolu raflar güven hissi yaratır. Oysa satılmayan ya da yavaş dönen stok, bilançoda varlık gibi görünse de nakit akışında ciddi bir yük oluşturur. Stok devir hızının izlenmemesi, yanlış satın alma planları ve talep analizinin yapılmaması, şirketin fark etmeden kendi nakdini kilitlemesine neden olur. Bu durum çoğu zaman banka kredileriyle çözülmeye çalışılır; oysa sorun finansmanda değil, stoktadır.

Borçlanma konusu da finansal körlüğün en net görüldüğü alanlardan biridir

Borç başlı başına kötü değildir. Doğru vadede ve doğru amaçla kullanıldığında büyümeyi destekler. Ancak kısa vadeli borçlarla uzun vadeli yatırımlar finanse edilmeye başlandığında ya da borç, sadece mevcut açığı kapatmak için kullanıldığında risk büyür. Limitlerin geçici rahatlama olarak görülmesi, sorunun ertelenmesine yol açar. Dışarıdan bakıldığında şirket hâlâ ayakta görünür, fakat içeride denge bozulmuştur.

Finansal körlük çoğu zaman kriz anında değil, krizden hemen önce fark edilir

Banka limitlerinin daralması, tahsilat baskısının artması ve “bir yatırım daha yaparsak toparlarız” cümleleri bu durumun en bilinen işaretleridir. Bu noktada yaşanan şaşkınlık aslında gerçeğin değil, ihmalin sonucudur. Rakamlar uzun süredir aynı şeyi söylemektedir, ancak dinlenmemiştir.

KOBİ’ler için asıl tehlike ekonomik dalgalanmalar ya da piyasa belirsizliği değildir. Asıl risk, hazırlıksız yakalanmaktır. Finansal farkındalığı olan işletmeler riskleri erken görür, hızını zamanında ayarlar ve ayakta kalır. Finansal körlük yaşayanlar ise sorunu geç fark eder, panikle karar alır ve bedelini ağır öder.

Sonuç

Finansal körlük ani bir durum değildir.

Yavaş ilerler, sessizdir ve çoğu zaman her şey yolunda giderken oluşur.

Rakamlar yalan söylemez; ancak onları okumayan işletmeler kendini kandırır.

KOBİ’ler için sürdürülebilirlik daha fazla satışta değil, daha net görmekte başlar.